Hiç şüphesiz en toleranslı din İslam dinidir. İslam affedicidir. Selim aklın (erdemli aklın) şüphesiz kabul edeceği emirler, yasaklar ve bilgiler içerir. Toleranslı din; güçlü, rahat, özgüveni olan dindir. Resmin büyüğünü görür. Detayda boğulmaz. Eleştiriden etkilenmez. Günden güne güçlenir. Yoluna aksamadan devam eder. Bütün saldırıları tolere eder.
"Kolaylaştırın zorlaştırmayın; müjdeleyin korkutmayın" emri bu dinin (İslam'ın) bakış açısını özetler.
Kolaylaştırmak veya tolerans, dini yaşamamak veya emirlerini-yasaklarını rafa kaldırmak değildir. Yine Rabb'in müsaade ettiği özel tasarruflardır. Yolcu olanın dört rekâtlı farz namazları ikişer rekat kılması gibi. Veya hasta olanın namazı ayakta değil oturarak kılması gibi. Allah size zorluk istemez. (Bakara, 185).
Din bize güçlük yüklemez, bir yol haritası kılar. Bu kolaylık Kuran'a hâkim olan bir takdim tarzıdır. Hz. Peygamber (SAV), topal bir sahabiyi (Amr bin Cemuh'u) Uhud harbinden geri çevirmiştir.
Sahabinin ısrarı üzerine "Kör, topal ve hasta savaşa katılmak zorunda değildir" ayetini okudu. Ancak Hz. Amr bütün bunlara rağmen katılmak için ısrar etmiş ve Uhud'da da şehit olmuştur.
HZ. PEYGAMBER (SAV) KOLAYI SEÇTİ
Hz. Peygamber'in (SAV) kolayı tercih ettiğini Hz. Aişe şöyle hatırlatıyor: "Resulullah günah olmadığı sürece bir konuyu yapıp yapmama noktasında seçici kılındığında kolay olanı seçerdi."
MUTEDİL BİR ÇİZGİ
Hz. Peygamber (SAV), sahabeyi mutedil olan çizgiye çekmeye gayret etmiştir. Her gün oruç tutmayı isteyen sahabiye "hayır" demiştir. Yine bütün geceler sabaha kadar namaz kılmak isteyen sahabiyi ikaz etmiştir. Hanımından uzak duracağını bildiren sahabiye "hayır" demiştir. "Ben ruhbanlıkla gönderilmedim. Apaçık kolayca bir hanif diniyle gönderildim" buyurmuştur.
GAYRİMÜSLİME DE HAK TANIDI
Hz. Peygamber toleransı sadece Müslümanlara değil, her din mensubuna, hatta her canlıya göstermiştir. Medineli bir Yahudi ile bir sahabi arasında kavga oldu ve bu kavgada Müslüman olan kişi, gayrimüslime tokat attı. Konu Hz. Peygamber'e intikal ettiğinde Hz. Peygamber Yahudi'yi haklı buldu. Özellikle bu tür insanlara eman verildiğini hatırlattı. Günümüzde insanlar evlerinde başlarına inecek füzelerden emin değilken Hz. Peygamber'in Medine'de diğer din mensuplarına gösterdiği bu ince anlayış üzerinde düşünmeye değer.
BEYTÜL MİDRAS'A DOKUNMADI
Yahudilerin Tevrat eğitimi aldıkları yer olan Beytül Midraslardan Medine'de de vardı. Burada sinagoglardan farklı olarak Yahudiler kendi dini kitaplarını öğrenir ve öğretirlerdi. Hz. Peygamber burayı kapatmadı. Hatta zaman zaman oraya gidip İslam'ı tebliğ ederdi. Hz. Ebu Bekir de oraya gider, İslam'ı tebliğ ederdi. Ancak "Orayı kapatın" demediler.
TİCARETE HIRS KARIŞTI
Bir gün Peygamber Efendimiz (SAV) Medine dışında konaklayan küçük bir kervan gördü. Orada otlayan güzel bir deveyi beğendi ve fiyatını sordu. Söylenen fiyatı pazarlık etmeden kabul etti. Bir süre sonra parasını göndereceğini söyleyerek deveyi alıp götürdü. Kervanda bulunanlar yabancı oldukları için onu tanımamışlardı. Bir süre sonra içlerinden biri, "Ya bu adam devenin parasını getirmezse" diye telaşa kapıldı. Ötekiler de onun gibi düşündüler. Fakat kervanda bulunan hanımlardan biri adamlara şunu söyledi: "Boş yere telaşlanmayın. Biz bu civarda onun gibi aydınlık yüzlü bir adam görmedik. Böyle bir adam yalan söylemez ve bizi aldatmaz."
GÜVEN KAYBOLDU
Akşama doğru ellerindeki yemeklerle kervana yaklaşan adamlar önce devenin parasını verdiler. Sonra da deveyi alan Resul-i Ekrem'in kendilerine gönderdiği yemeği ikram ettiler.
Bu manidar olayda Hz. Peygamber var, satın alınan bir hayvan ve hayvanın sahibi ile arkadaşları var. Hz. Peygamber bir deveyi beğeniyor. Fiyatını soruyor. "Parayı göndereceğim" diyerek deveyi götürüyor. Parasını biraz sonra gönderiyor ama belli ki ufak bir süre geçmiş. Adamlar devenin sahibini kuşkulandırıyorlar: "Ya deveyi alan parayı göndermezse."
Satıcılar bunu konuşurken ufku açık bir kadın uyarıyor: "Korkmayın, bu adam devenin parasını gönderir. Bu aydınlık yüzün sahibi sizi üzmez."
Bugün bu güven, insanlar arasında kayboldu. Eskiden çek-senet geçmiyordu. Şimdi ise çek-senet itibar görmüyor. Yani güvence değil. Maalesef aşırı dünya tutkusu ticaretimize haram bulaştırdı. İnsanlar aldatılır oldular. Cüzdandan giyime hak edilen meblağın on katıyla muhatap oluyorsunuz. Size takdim edilen gıdanın temiz olup olmadığı ayrı mesele. İyi ve temiz tüccar bu sözlerin muhatabı değildir elbette.
Meseleyi Efendimiz (SAV) özetliyor: "Âdemoğlu büyürken beraberinde şu iki şey de büyür. Mal sevgisi ve uzun ömür."
AKİKA KURBANI NEDİR?
Yeni doğan bir çocuk için şükür amacıyla kesilen kurbana, "akika" adı verilir. Akika kurbanı kesmek sünnettir. İbn Abbas'tan (RA) rivayet edildiğine göre Resulullah (SAV), Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin için akika kurbanı kesmiş (Ebû Dâvûd, Dahâyâ, 21; Nesâî, Akîka, 1), bir hadisinde de şöyle buyurmuştur: "Her çocuk (doğumunun) yedinci gününde kendisi için kesilecek akika kurbanı karşılığında bir rehine gibidir. Akika kurbanı kesildikten sonra çocuğun başı tıraş edilir ve ona isim verilir." (Ebû Dâvûd, Dahâyâ, 21).
Bu açıdan akika kurbanı, çocuğun doğduğu günden büluğ çağına kadar kesilebilirse de doğumunun yedinci günü kesilmesi daha faziletlidir. Aynı günde çocuğa isim verilmesi ve saçı ağırlığında altın veya değeri miktarınca sadaka verilmesi müstehaptır (İbn Rüşd, Bidâye, I, 463-464), (DİYK).
Ölü kurbanı diye bir kurban çeşidi var mı?
Dinimizde ölü kurbanı veya kabir kurbanı diye bir kurban çeşidi yoktur. Ancak sevabı ölüye bağışlanmak üzere kurban kesilebilir. Ayrıca, kurban borcu olup hayatta iken vasiyet eden kişinin bıraktığı miras yeterli ise mirasçıları tarafından vasiyetinin yerine getirilmesi gerekir. Tabiinden olan Haneş'ten rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: "Ben Ali'yi (RA) iki koçu (birden) kurban ederken gördüm de kendisine, 'Bu da nedir?' diye sordum. 'Resulullah (sağlığında) kendi yerine bir kurban kesmemi vasiyet etti. İşte ben de onun yerine kurban kesiyorum' cevabını verdi." (Ebû Dâvûd, Dahâyâ, 2; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, II, 420, 423).
Bu rivayette Hz. Ali, kurbanı kesme gerekçesi olarak Hz. Peygamber'in (SAV) kendisine bunu vasiyet etmesini göstermiştir. Dolayısıyla bu hadis, eğer vasiyeti yoksa ölü adına kurban kesileceğine delalet etmez. Buna göre vasiyeti yoksa ölen kimseler için mirasçılarının kurban kesmeleri gerekmez. Ancak bir kimse, sevabını ölmüş bulunan anne veya babasına yahut diğer yakınlarına bağışlamak üzere, çeşitli hayır kurumlarına, fakir ve muhtaç kişilere bağışta bulunabileceği gibi kurban da kesebilir.
Ölenin kendisi için kurban kesilmesine dair vasiyeti yoksa kesen kimse, bu kurban etini fakirlere yedirebileceği gibi, kendisi ve zenginler de yiyebilir. Ancak ölen kişinin vasiyeti varsa, tamamen fakirlere yedirilmesi veya dağıtılması gerekir. (Bilmen, İlmihal, s. 395), (DİYK).